عصمت و درجات آن
علي خاتم النبياء محمد صلی الله علیه وآله
وعلي حججه الطاهرین المنتجبين عليهم السلام
-------------------------------------------------
آيا عصمت داراي درجات و مراتب مي باشد؛ و درجات عصمت پيامبران(عليهم السلام) با يکديگر متفاوت است؟
بله! ملكهٴ عصمت درجاتي دارد، همانگونه كه نبوّت و امامت و رسالت و ولايت وخلافت داراي مراتب، و تشكيك بردار است؛ چنانكه قرآن ميفرمايد: "تلك الرّسلُ فضّلنا بعضهم علي بعضٍ..."[1] و "و لقد فَضَّلنا بعض النّبيين عَلي بعض"[2]. پس، همانگونه كه نبوّت و رسالت مراتبي دارد، درجات عصمت پيامبران نيز متفاوت است؛ گرچه همهٴ آنان معصومند.
پيامبران "اولوا العزم" در درجهٴ والاتري از عصمت قرار دارند. درجهٴ پيامبر برتر، سبب ميشود كسي كه در مرتبهٴ پايينتر از اوست، خود را در سنجش با پيامبر فايق مذنب بداند؛ بيآنكه از او گناه بزرگ يا كوچكي سر زده باشد: "حسناتُ الأبرار سيّئات المقرّبين"[3] ؛ يعني پيامبري كه خود را در مرتبهاي مينگرد كه نسبت به مرتبهٴ پيامبران اولوا العزم ناقص است، خود را با آنان كه كاملترند ميسنجد. از اينرو، مينالد و ميگدازد و ميگويد: "فارحم عبدك الجاهل" [4]؛ با آن كه خود، انساني بزرگ و معصوم است.
انسانهاي عادي وقتي در مناجات ميگويند: "فارحم عبدك الجاهل"، واقعاً خيلي چيزها را نميدانند و به "حمل شايع" جاهلند، امّا وقتي پيامبر عظيمالشأن و شخصيت كامل و برجسته جهان بشريت ـ كه از ناحيهٴ خداوند به مقام "...علّمك ما لم تكن تعلم..."[5]رسيده است ـ چنين نيايشي دارد، معلوم ميشود كه او خود را در پيشگاه ذات اقدس خداوندي ميبيند و در برابر او، خود را جاهل و گنهكار و مذنب و... جلوه ميدهد؛ زيرا هرگونه عيب و نقصي از اين منظر، ذنب محسوب ميشود.
وحي و نبوت در قرآن/206
[1] . سورهٴ بقره، آيهٴ 253.
[2] . سورهٴ اسراء، آيهٴ 55.
[3] . بحارالأنوار، ج 25، ص 204.
[4] . مفاتيح الجنان، دعاي افتتاح.
[5] . سورهٴ نساء، آيهٴ 113.
این وبلاگ قصد دارد به معرفی دانشمندان مسلمان و همچنین بحث پیرامون علوم اسلامی اعم از محض و غیر آن بپردازد.