معنای خبر در علم حدیث

صلوات الله سبحانه و تعالي ذكره
علي خاتم النبياء محمد صلی الله علیه وآله
وعلي حججه الطاهرین المنتجبين عليهم السلام
-------------------------------------------------

خبر
گزارش از واقعه ها و حادثه ها را خبر گويند. خبر، عبارت است از گزارش هر آنچه بشود آن را گزارش كرد. خليل بن احمد فراهيدى مى گويد:
خبر، گزارش است؛ كه به أخبار جمع بسته مى شود.
و زبيدى نوشته است:
عالمان لغت و اصطلاح گفته اند خبر در لغت و اصطلاح، چيزى است كه از ديگران نقل مى شود و اديبان بر آن افزوده اند كه خبر، آن است كه ذاتاً احتمال صدق و كذب دارد.[18]

تدوين حديث - بخش دوم :حديث در اصطلاح

صلوات الله سبحانه و تعالي ذكره
علي خاتم النبياء محمد صلی الله علیه وآله
وعلي حججه الطاهرین المنتجبين عليهم السلام
-------------------------------------------------

حديث در اصطلاح
عالمان و محدثان، حديث را به صورتهاى مختلف تعريف كرده اند. شهيد ثانى ـ رضوان الله عليه ـ پس از آنكه مى گويد خبر و حديث مترادفند، آورده است:
مراد از خبر، حديث است؛ اعم از اينكه قول پيامبر ـ ص ـ مى باشد يا امام ـ ع ـ ، و قول صحابى باشد يا تابعى و يا عالمان و صالحان و همگنان آنان، و چنين است فعل و تقرير آنها. اين معنا در استعمال اين واژه مشهورتر است و با عموم معناى لغوى سازگارتر.[9]
اين تعريف حديث، چنانكه تصريح شده است مستند است به معناى لغوى آن. عالمان و محدثان عامّه نيز غالباً حديث را بدين گونه تعريف كرده اند و خبر را مترادف آن دانسته اند. سيوطى از عالمان و محدثان گزارش كرده است كه آنان در تعريف حديث مى گفته اند:

معنای لغوی حدیث

صلوات الله سبحانه و تعالي ذكره
علي خاتم النبياء محمد صلی الله علیه وآله
وعلي حججه الطاهرین المنتجبين عليهم السلام
-------------------------------------------------

سخن از حديث و چگونگى گزارش آن و انتقالش به نسلهاى بعد و كيفيت تدوين و ثبت و ضبط آن، از جمله پژوهشهاى مهمى است كه با همه پربرگ و بارى نگاشته ها درباره آن، زواياى تاريك و نكات ناگفته در آن بسيار است. پيشتر از آنكه از چگونگى نشر و تدوين حديث سخن رود، شايسته مى نمايد اين واژه و همگنان آن تعريف شود.

«حديث» در لغت:
در كهنترين فرهنگ هاى لغت، حديث بدين سان معنا شده است:
از هر چيز، تازه و نو آن؛ «شاب حدث» و «شابة حدثة» پسر و دختر نوسال و جوان.[1]
احمد بن فارس مى گويد:
(ح ـ د ـ ث) يك ريشه دارد، كه بر ناپيدايى كه پيدا شده دلالت مى كند. گفته مى شود چيزى پيدا نبود سپس پيدا شد. «حديث» هم از همين باب است؛ چون سخنى است كه اندك، اندك يكى پس از ديگرى پيدا مى شود.[2]
ابن منظور آورده است كه:

آشنایی با سند حدیث

چه در زمان ائمه  عليهم السلام كه  نشر احاديث  گاهي سينه به سينه نقل مي گشت و اصحاب سخنان ايشان را براي مردم شهر هاي مختلف نقل مي كردند و چه خصوصاً در زمان غيبت كه دسترسي مستقيم به پيامبر و ائمه - عليهم السلام- امکان پذیر نيست به ناچار انتقال و نشر حديث معصومين  از سوي غير آنها و مردم صورت مي‌گرفت. در طي اين روند و در طول زمان، احاديث از سوي اشخاص مختلف،  نسل به نسل نقل شده و بدست ما رسيده است. اكنون مهمترين دغدغه ما اين است كه آيا اين احاديث موجود همان هايي است كه توسط  ائمه عليهم السلام نقل شده يا خير.

آشنايي با دانش حديث

 

سومين علم از مجوعه علوم پيش نياز كه مورد بررسي قرار مي گيرد، علم حديث است كه در يك نماي كلي به بخشهاي زير تقسيم بندي مي گردد.

دانش حديث		با سند حديث		علم رجال
				علم درايه(مصطلح  الحديث)
		با تاريخ حديث
		با متن حديث		علم غريب الحديث
				علم مختلف الحديث
				علم فقه الحديث